De lotus en papyrus binnen de mythologie

Uit Kemet

De lotus en papyrus waren vanaf het Oude Rijk de symbolen voor respectievelijk Opper- en Neder-Egypte. Maar beide planten speelden ook een belangrijke rol binnen de mythologie.

Het woord voor lotus is (sesjen). Volgens de Hermopolitaanse scheppingsmythe rees een enorme lotusbloem op uit het oerwater. Van daaruit kwam de zon op. Het openen van de kelk in de ochtend werd gezien als het vrijmaken van de weg voor de jonge zonnegod Chepri of het zonnekind Harpokrates. Iedere ochtend steeg de godheid opnieuw uit het oerwater op. Het verschijnen van de jonge zonnegod staat beschreven in spreuk 15 van het Dodenboek. Dit motief werd opgevat als het symbool voor de regeneratie en wederopstanding na de dood. De lotusbloem werd om die reden ook geassocieerd met de god Osiris en de begrafeniscultus. In spreuk 81a van het Dodenboek wordt de dode zelfs aan de lotusbloem gelijkgesteld. Het vignet dat bij de spreuk wordt weergegeven, vertoont een geopende lotusbloem waaruit het hoofd van de overledene tevoorschijn komt. In het graf van Toetanchamon is een houten beeldje aangetroffen waarin deze symboliek driedimensionaal wordt uitgedrukt. De tekst van spreuk 81a bedeelt de overledene als lotusbloem macht over de levenstijd toe:

Spreuk om de gestalte aan te nemen van een lotusbloem.
Ik ben die reine lotusbloem, die uitgaat uit de lichtglans, die aan de neus van Ra is.
Ik breng mijn tijd door en meet hem aan Horus.
Ik ben de reine (bloem), die uitging uit het veld.

Het woord voor papyrus is (mehyt) en stond als moerasplant symbool voor al het nieuwe leven dat uit het oerwater voortkwam. Daarnaast werd de voorstelling van een papyrusstengel (waadj) gebruikt om er het begrip groen, fris en bloeien mee uit te drukken. De papyrusplant werd daarmee gezien als een symbool voor het nieuwe leven en de jeugdigheid. Daarnaast geloofden de Egyptenaren dat de hemel werd gedragen door zuilen van papyrus. Hieruit blijkt de veelzijdigheid van het Egyptische denken. Papyrus werd met vele goden geassocieerd. De godinnen Hathor, Bastet en Neith dragen vaak een wAD-scepter in hun handen. De koegodin Hathor draagt, als de godin van de hemel, vaak een papyrusbundel tussen haar koeienhoorns. De bundel papyrus neemt daar de plaats in van de zonneschijf. Op het beroemde schminkpalet van koning Narmer (ca. 3100 v.Chr.) treffen we een voorstelling aan waarbij de vijand van de koning wordt afgebeeld. Deze deltabewoner wordt voorgesteld als een mensenhoofd dat is verbonden met een landtong waarop de uitwaaierende papyrusplant staat weergegeven.

HP

Bronnen:
- An Ancient Egyptian Herbal - Manniche
- Anch, Blumen für das Leben, Pflanzen im alten Ägypten - Schoske

• Home
• Cursussen
• Over de makers
• Bronnen
• Contact

• Goden
• Tempels
• Farao's
• Graven
• Samenleving
• Kunst